منجي در دين زردشت

در آموزه هاي زرتشتي مساله موعود آخر الزمان ارتباط تنگاتنگي با مساله زمان كرانه مند يا همان هزاره ها دارد. در باورهاي زرتشت و بر اساس كتابهاي ديني پهلوي جهان به چهار دوره 3000 ساله

تقسيم مي شود. اين 12000 سال در واقع زمان كرانه مندي است كه طبق پيمان اهورا مزدا و اهريمن براي كارزار از زمان بيكران جدا شده است .

3000 سال نخست: دوران خلق مينوي، حمله نافرجام اهريمن، پيشنهاد زمان آميختگي نه هزارساله اهورامزدا و قبول اهريمن، است. در 3000 سال دوم جهان از حالت مينوي به حالت گيتوي و دنيوي آفريده شد. 3000 سال سوم، دوره آميختگي و حمله اهريمن به دنيا و آوردن پليدي و مرگ است. و در پايان اين دوره است كه زرتشت به دنيا مي آيد .

 3000سال پاياني جهان دوره اي است كه در آغاز آن زرتشت به بهديني الهام مي يابد. ظهور هوشيدر ( اولين منجي) در پايان هزاره اول، ظهور هوشيدر ماه( دومين منجي) در پايان هزاره دوم، ظهور استوت ارت (سوشيانت ، موعود آخر) از وقايع اين دوره است. و بالاخره در پايان هزاره سوم، زمان فرشوكرتي يا فراشگرد (رستاخيز) فرا مي رسد. زماني كه طبق آموزه هاي زرتشتي در آن دنيا دوباره زنده خواهد شد و اهريمن كاملا شكست مي خورد.

 در گاتها (بخشي از اوستا كه به خود زرتشت منتسب است) واژه سوشيانت كه صفت فاعلي آينده ، به معناي "كسي كه سود مي رساند" است، دو گونه كاربرد دارد. گاه به صورت مفرد كه مراد از آن بنابر گفته بسياري از محققين خود زرتشت است و گاه به صورت جمع كه مراد از آن ايفاي معنايي وسيع تر و براي كساني است كه پس از وي خواهند  آمد تا فرا رسيدن فراشگرد را ياري دهند.

 قبل از پرداختن به ساير بخش هاي اوستا ذكر اين نكته لازم است كه با توجه به اينكه تاريخ دقيق هيچ يك از بخش هاي اوستا براي ما معلوم نيست، نميدانيم افسانه سوشيانت چه مدت پس از مرگ زرتشت بدين شكل درآمده است و آنچه مسلم است اين است كه اين اسطوره كم كم و در طول تاريخ تكامل دين زرتشتي به شكل بعدي آن، پرورده شده است.

 در ديگر كتب اوستا عموما دو نوع كاربرد براي سوشيانت ديده ميشود:

گاه سوشيانت ها به صورت جمع ، كه ظاهرا مراد از آن همان سه موعود هستند و گاه سوشيانت به صورت مفرد، كه منظور از آن استوت ارت يا همان منجي پاياني است.

 در كتابهاي اوستا به موضوعاتي از قبيل ذكر نام سه موعود، كيفيت تولد سوشيانت در هزاره پاياني جهان، چگونگي نگهداري نطفه زرتشت در درياچه كيانسه ، نامهاي سه موعود، نام مادر و ياران سوشيانت اشاره شده است.

 در كتابهاي بعدي، دينكرد، بندهشن، زند بهمن يشت، جاماسب نامه صورت كامل و تفصيلي اسطوره سوشيانت آمده است . نام سه موعود، كيفيت ولادت، ويژگي هاي زمان ظهور هر كدام از آنها، پيش آهنگان و جاويدانان از موضوعاتي هستند كه به تفصيل از آنها سخن رفته است.

چكيده افسانه كامل سوشيانت ها مطابق آنچه در كتاب "صد در بندهشن" آمده است، اينچنين است:

زرتشت سه بار با همسرش "هووي" نزديك شد و هرسه بار نطفه او بر زمين ريخت. "نيروسنگ" ايزد روشني و زور آن نطفه را بگرفت و به ايزد آناهيد سپرد تا نگهداري كند. 99999 فروشي پرهيزكاران به پاسباني آن گماشته شدند تا از گزند ديوان مصون باشد. نطفه را در درياچه كيانسه به ايزد آب ها ناهيد سپردند و به هنگام مقرر هريك از سه دوشيزه در آن جا آب تني كرده و از نطفه زرتشت باردار خواهد شد و در پايان هزاره دهم "هوشيدر" و در پايان هزاره يازدهم "هوشيدر ماه" به عنوان دو پيش آهنگ منجي و سوشيانت پاياني ظهور ميكنند.

 ظهور اين دو منجي همراه با حوادث و نشانه هايي مثل قيام "بهرام ورجاوند" قبل از ظهور هوشيدر و يا زنده شدن و بازگشت "ضحاك" فرمانرواي ظالم ايراني و هلاكت او به دست " گرشاسب" در هزاره هوشيدر ماه ، همراه است.

پس از آمدن اين دو موعود و در پايان هزاره آخر (دوازدهم) موعود سوم كه همان سوشيانت است و نام او "استوت ارته" به معناي نظم مجسم است، ظهور مي كند و در اين زمان و با كمك اين منجي است كه فراشگرد يا فرشوكرتي (رستاخيز و پايان خوش جهان) فرا مي رسد. همان دوراني كه طبق آموزه هاي زرتشتي در آن دنيا دوباره زنده خواهد شد و اهريمن شكستي ابدي را تجربه كرده و به طور كل از اين دنيا رخت مي بندد و دنياي جدا از اهريمن كه همان بهشت موعود است، شكل ميگيرد. [1]

مولف: رضا موسوی نژاد

در ادامه به قرائت آیاتی از گاتاها در این باره می پردازیم:

گاتاها:

1 ـ " كی ای مزدا، بامداد روز فراز آید، جهان، دین راستین فرا گیرد. با آموزشهای فزایش بخش پرخرد ، رهانندگان كیانند ؟ آنانی كه بهمن به یاری ایشان خواهد آمد؟ از برای آگاه ساختن من تو را برگزیدم، ای اهورا ."  

در پاورقی ذیل عبارت مذكور این گونه توضیح داده شده :‌ یعنی كی بامداد رستگاری خواهد دمید و مردم دین راستین خواهند شناخت؟ كی خواهد بود آن روزی كه از كوشش رهانندگان (= سوشیانت) دین و آموزش رواج خواهد گرفت؟ آن رهانندگانی كه بهمن (= منش نیك) آنان را در كوششان در راه دین گستری، یاری خواهد كرد، كیانند؟

2 ـ "به بد کیش تباهی سزد. اینان که آرزومندند ارجمند را خوار کنند، آن پست شمارندگان آیین که به کیفر ارزانی اند. کجاست آن داور درست کردار که زندگی و آزادی از آنان برباید؟ "

در پاورقی ذیل عبارت مذكور این گونه توضیح داده شده : سرانجام بدکیشان و کسانی که خواستارند ارجمندان و برگزیدگان را خوار کنند و دین راستین پست دارند به سزای خود خواهند رسید... اما در همین جهان کو آن شهریاری که از روی داد و آیین آنان را رام و فرمانبردار سازد.